Literatuur

Stemmen van de ziel

Stemmen van de ziel.
door H. Siepel
194 pagina's | Elikser B.V. Uitgeverij | november 2007



NBD|Biblion recensie
In het woord vooraf geeft de auteur aan dat dementie veel meer is dan de medische 'verklaring': aantasting van hersencellen, waardoor het denkproces wordt vernietigd. De geest en de ziel van dementerende mensen kunnen aan de oppervlakte komen en een andere werkelijkheid tonen. In dit boek beschrijft de auteur het twee jaar durende dementieproces van zijn moeder, tussen de eerste aankondiging van dementie en haar sterven en afscheid. Haar man kan aanvankelijk niet meegaan in haar nieuwe werkelijkheid: de stemmen van haar ziel. Hun zoons en schoondochters begeleiden hun (schoon)moeder in een proces waaruit langzaam maar zeker een traumatische jeugdervaring naar voren komt. Ook de zusters van de moeder spelen een rol in deze ontrafeling. In het boek komen ook aanklachten tegen de gangbare medische en verpleegkundige behandeling van dementerenden naar voren. In het nawoord benadrukt de auteur het belang van een andere kijk op dementie. Proloog en epiloog zijn oude mystieke verzen die zijn ontleend aan de Nag Hammadi-geschriften (waarvan ook het Thomasevangelie deel uitmaakt). Aangrijpend en ontroerend verslag van een 'ontdekkingsreis' naar een jeugdtrauma van een dementerende vrouw. Voor allen die over een nieuwe kijk op de menselijke ziel willen lezen.

(NBD|Biblion recensie, Drs. J.G. ten Houten)

Ik heb het boek eind december 2010 gelezen.
Een boek met een verrassende kijk op dementie. Het heeft me aan het denken gezet over hoe ik met de verwarring en 'hallucinaties' van mijn moeder om ga. Het is een periode waarin de Haldol zijn intrede heeft gedaan en dit staat haaks op het pleidooi dat in het boek gemaakt wordt om ruimte te geven aan de verwerking van jeugdtrauma's, in plaats van de verwarring te onderdrukken. Maar in het boek zijn er vijf volwassenen die bij toerbeurt of gezamenlijk de zorg op zich kunnen nemen en zelfs dan is het een zware kluif. Ik voel me door het boek moreel aangesproken en tegelijkertijd zie ik ook de onmogelijkheid voor mezelf om op een dergelijke manier met de 'gekte' van mijn moeder om te gaan. Ik hou het alleen maar vol (misschien) als zij zo goed mogelijk slaapt en zo rustig mogelijk door de dag komt. Het alternatief is een verpleeghuis en daar hebben ze ook geen tijd om rustig naar de stemmen van haar ziel te luisteren. Helaas, het is niet anders. Maar dit neemt niet weg dat het een mooi boek is en zeker de moeite van het lezen waard.

 

Toen moeder kind werd

Neel van den Oever.

Toen moeder kind werd. Alzheimer en de familie.

In de loop der jaren heeft Neel van den Oever haar moeder steeds zorgelozer zien worden. Ze beschrijft de vele plezierige momenten die ze met haar moeder beleeft. Ze lachen samen heel wat af, al klinkt dat misschien raar. Juist daardoor houden ze de moed erin. Als je moeder kind wordt, is de kwaliteit van het leven het enige wat nog telt. Je moeder ben je allang kwijt. 
 
 
ISBN: 9789045301921  |  Aantal pagina's: 0  |  Uitvoering: Paperback  |  Verschijningsdatum: 25-03-2003  |  taal: Nederlands  |  Uitgever: Bzztôh 

Ik heb dit boek gelezen in oktober 2009. Het is een makkelijk leesbaar boek maar voor iemand die er niet zelf middenin zit is het waarschijnlijk behoorlijk saai. Gedurende 7 jaar beschrijft de schrijfster (de dochter) het ziekteproces bij haar moeder aan de hand van dingen die haar opvallen tijdens haar bezoeken. Wat mij het meest is bijgebleven is de beschrijving van de kennelijke lol die de moeder nog in het leven heeft ondanks het feit dat ze helemaal dement is. Het lijkt daardoor dat dementie niet persé altijd een ondraaglijk lijden hoeft te betekenen voor de patiënt.




Recensies

Dr. B. Baljet, NBD/Biblion
In dit dagboek van de dochter van een patiënte met de ziekte van Alzheimer beschrijft zij de periode van april 1995 tot en met juli 2002. De ziekte manifesteerde zich op het tachtigste levensjaar van de moeder. Het dagboek beschrijft de wederwaardigheden; niet dagelijks, maar alleen die dagen komen aan de orde, wanneer er iets bijzonders te melden valt. De auteur beschrijft de ziekte van haar moeder met een positivistische inslag. Dit maakt het boek, daar er vele boeken over de ziekte van Alzheimer in dit genre zijn verschenen, toch wel bijzonder.

 

 

De laatste scènes met onze ouders

Claudia Wolff.
De laatste scènes met onze ouders. Ouder worden en dementie.
ISBN nr: 90 295 6397 4.

NBD|Biblion recensie
Claudia Wolff beschrijft deels observerend, deels autobiografisch de aftakeling van haar ouders en haar eigen verwerking daarvan. De ouders hadden een vrij slecht huwelijk met een steeds zwijgzamere vader. Deze takelde als eerste lichamelijk en geestelijk af, waarbij de schrijfster haar ambivalente gevoelens onder woorden brengt. Vervolgens wordt haar moeder geleidelijk dement en beschrijft zij haar gevoelens, vooral boosheid en ergernis die haar dit geeft. In de loop van het boek wordt het haar duidelijk dat dit meer over haarzelf dan over haar moeder zegt. Aan het eind accepteert zij niet alleen haar moeder, maar heeft ook meer berusting met het familieverleden. Een literair geschreven boek dat het lezen waard is. Het blijft echter beperkt tot het eigen verleden van de schrijfster en haar ouders; de ondertitel 'Ouder worden en dementie' is te ruim. Vrij kleine druk.

(Biblion recensie, M.A.M. Bomhof, neuroloog-psychiater)

Ik heb dit boek zelf gelezen in oktober 2009.
De schrijfster heeft wijsbegeerte en filosofie gestudeerd en laat dat naar mijn smaak iets te duidelijk merken in dit boek. Met andere woorden: ik vind het qua taal af en toe bijna niet te lezen. Maar ik lees zo'n boek ook met name omdat ik benieuwd ben naar ervaringen van anderen, niet om getrakteerd te worden op literaire hoogstandjes. Het boek heeft toch een diepe indruk achtergelaten en dat is vooral te danken aan de herkenbaarheid en de scherpe zelfreflecties die mij aan het denken hebben gezet.
































Andere recenties over dit boek:


Carl De Strycker In: Leeswolf - Jg. 12, nr. 8, - 2006, 629
Claudia Wolffs autobiografisch geïnspireerde boekje De laatste scènes met onze ouders bestaat uit allemaal korte hoofdstukjes waarin telkens een voorvalletje beschreven wordt uit de omgang met de ouder wordende ouders. Herinneringen aan het levenseinde van de vader worden afgewisseld met momenten waarin de relatie met de dementerende moeder wordt beschreven. Dat zou al snel kunnen ontaarden in een larmoyant verhaal, maar dat is het alles behalve. Niks pathetische klacht, maar een taboedoorbrekend onderzoek naar de posities die het kind daartegenover inneemt. Wolff durft haar lezers voor allerlei confronterende vragen te plaatsen: is het nodig dat mensen een dergelijk lang leven hebben? Verdwijnen bij een voortschrijdend verouderingsproces niet alle waardigheid en levenskwaliteit? Hoe ver reikt de verantwoordelijkheid van de kinderen voor hun ouders? En waar loopt de grens tussen liefde en plicht?

Uit de tekst spreken vooral opstandigheid en woede. De ik-verteller kan het proces van aftakeling maar moeilijk accepteren en de ouders als hulpeloos te moeten ervaren is voor haar een gruwelijke omkering van de relatie. De worsteling met de nieuwe situatie is echter niet de enige bron van boosheid. Ook de frustraties over de overbezorgde, zich steeds opofferende moeder die daardoor haar leven eigenlijk verkwanseld heeft, maken de dochter kwaad. Hoeveel moeite haar dit alles kost, wordt in elke beschreven scène duidelijk, of het nu gaat om de misstanden in het verzorgingstehuis, een uitstapje met de moeder of een operatie – mooi zijn die laatste momenten met de ouders niet. Slechts een zelden keer is er in de beschrijving van de last die dit alles meebrengt iets van tederheid of ontroering merkbaar.

Subtiel is hoe Wolff doorheen de kleine momentopnames een evolutie weet te schetsen. In het begin van het boek is de onafhankelijke en mondige dochter die zich niet met de situatie kan verzoenen de absolute tegenpool van de hulpbehoevende, dementerende moeder, maar gaandeweg wordt haar vermogen tot empathie groter. Steeds meer merkt ze dat ook zij vergeetachtig begint te worden en groeit het besef dat ouderdom geen exclusief probleem van bejaarden is, maar iets wat gedurende het hele leven aan de orde is. De vragen die bij haar opkwamen in confrontatie met haar ouder wordende vader en moeder hebben plots ook betrekking op zichzelf: wil zij heel erg oud worden? En wie zal voor haar, die kinderloos gebleven is, zorgen? Op die manier blijkt het hele verhaal een soort spiegel, of beter nog: een voorafspiegeling van wat zal komen.

Waarom de oorspronkelijke Duitse ondertitel, “Ein Abschied”, vervangen is door het vreselijk zelfhulpboek-achtige Ouder worden en dementie, is onduidelijk. Een hommage aan de overleden ouders is dit boek zeker niet. Het is het schrijnende portret van hun levenseinde, maar vooral het genadeloze zelfonderzoek van hun dochter die afscheid neemt van alle leugenachtige gevoelens die in gelijkaardige verhalen telkens opnieuw worden opgedist.

Rita van Veen in Trouw
Ma, je hebt te gezond geleefd! 
Ach, waarom wordt een mens toch zo oud, zegt haar oude moeder. ,,Dat weet je toch”, antwoordt de dochter uitdagend. ,,Je hebt te gezond geleefd! Het reformhuis! Dat moet wel bestraft worden. Die vers geperste sapjes, dagelijks voor het middageten, het volkorenbrood, vegetarische pasteitjes! Salades! Kruiden! Fruit! Nooit eens speklapjes! ............
Klik hier voor de volledige recentie in Trouw van 2 september 2006 door Rita van Veen